خانه روانشناسان تربیتی ایران

 تعریف:

پژوهش تقابل استعداد- کاربندی نوعی پارادایم پژوهشی است که تلاش می کند چگونگی وابستگی و ارتباط یک برونداد به هماهنگی بین استعداد(های) ویژه افراد و نوع کاربندی ارائه شده به آنها را بررسی کند. زمانی که یک کاربندی و استعداد(های) فرد با هم هماهنگی داشته باشند، اثر کاربندی بهینه است. استعداد به معنای هر گونه ویژگی شخصی قابل اندازه گیری است که بر رسیدن به اهداف در کاربندی طراحی شده تاثیر دارد. کاربندی هر گونه متغیر موقعیتی قابل دستکاری است. تقابل زمانی رخ می دهد که یک کاربندی بر یک فرد تاثیر خاصی داشته و بر دیگری تاثیر متفاوتی داشته باشد.

پیشینه نظری:

هدف تقابل استعداد – کاربندی

طبق تقابل استعداد – کاربندی آمادگی افراد برای بهره بردن از کاربندی خاصی در یک زمان خاص متفاوت است، و ممکن است موقعیت های خود را به گونه ای انطباق داده و تعدیل کنند که با ویژگی های خود آنها تناسب داشته باشد. بنابراین، تقابل استعداد – کاربندی چهارچوبی برای تفسیر استعدادها به صورت آمادگی شخصی برای بهره مند شدن از موقعیت های کاربندی خاص فراهم می کند. هدف تقابل استعداد – کاربندی یافتن تقابل های بین کاربندی های جایگزین و استعدادهای یادگیرندگان و بنابراین ایجاد محیطی است که در آن کاربندی ها با استعدادهای یادگیرنده هماهنگی داشته باشند و یا به عبارت دیگر به یادگیری بهینه دست یابند (کرونباخ،1977). روش شناختی تقابل استعداد – کاربندی برای ارزیابی میزان اثرات متفاوت کاربندی های مختلف بر یادگیرندگان دارای استعدادهای مختلف طراحی شده است و بنابراین می توان گفت که این روش شناختی برای تعیین این که آیا برای تناسب بهینه کاربندی ها با یادگیرندگان خاص می باید کاربندی های مختلفی را انتخاب کرد یا آنها را تعدیل نمود(اسنو،1991). بنابراین، تقابل استعداد – کاربندی ایجاد و ساخت تعاملی دانش را میسر می سازد، این امر به نوبه خود توانایی مربیان را برای خلق محیط های یادگیری انفرادی متناسب تر افزایش می دهد.

تحول تقابل استعداد – کاربندی

مفهوم تقابل استعداد – کاربندی اولین بار توسط ال. جی کرونباخ در سال 1957 پیشنهاد شد. کرونباخ روان شناسان را تشویق می کرد اثرات آزمایشی را برای شکت کنندگان دارای ویژگی های مختلف مشاهده کنند و برای یافتن تقابل های استعداد – کاربندی  بررسی هایی را انجام دهند. با این حال، پیشگام مفهوم تقابل استعداد – کاربندی را به آر. ای. اسنو  نسبت داده اند؛ وی با مفهوم سازی تقابل استعداد – کاربندی چگونگی تقابل ترکیب های مختلف استعداد را برای تولید بروندادهای آموزشی مختلف بررسی کرد. اسنو بر اساس مطالعات خود مفهوم « استعداد پیچیده» را پیشنهاد کرد که تاکید می کند نباید با استعدادها به عنوان متغیرهای مجزا برخورد کرد و این که تقابل استعدادهای مختلف می تواند بروندادهای آموزشی مختلفی را تولید کند.

در سال 1976دو پایان نامه با راهنمایی اسنو انجام شدند که حمایت های تجربی مهمی را برای مفهوم استعداد پیچیده فراهم کردند. اولین مطالعه با استفاده از دانش آموزان پایه نهم انجام شد و بین چهار رویکرد تدریس مختلف و سه نوع استعداد(توانایی، اضطراب و همنوایی) تقابل استعداد – کاربندی معناداری را نشان داد. شرکت کنندگان دومین مطالعه دانش آموزان دبیرستانی بودند، این مطالعه نشان داد که ترکیب عوامل ارادی و شخصیتی با سطح توانایی و کاربندی هایی که ساختار بالا و پایین داشتند تقابل دارد.

کاربرد تقابل استعداد – کاربندی

یک پژوهش تقابل استعداد – کاربندی امکان تحلیل های پیچیده تقابل بین استعدادهای شخصی و اثرات تبدیل یادگیری تجربه ای را میسر می سازد. تقابل استعداد – کاربندی برای افزایش یادگیری در رشته های مختلف مانند آموزش کلاسی، آموزش چند رسانه ای، آموزش استثنایی، تربیت معلم و مطالعات پزشکی مورد استفاده قرار گرفته است. امروزه بسیاری از مطالعات تقابل استعداد – کاربندی برای تعیین این موضوع که آیا اثرات روش های آموزشی مختلف تحت تاثیر استعدادهای شخصی یادگیرندگان قرار دارد یا خیر انجام می شوند. در این سری پژوهش ها، بسیاری از مطالعات مفهوم استعدادهای پیچیده را بررسی کرده اند. استعدادهای پیچیده از این شناخت به دست می آید که ترکیب های مختلف استعداد گاهی با مقابله های کاربندی یکسان تقابل دارند. برای مثال، مطالعات تجربی با دانشجویان و بزرگسالان نشان داده است که سه استعداد خودپنداره، علاقه و صفت انگیزشی با دانش حیطه و اندازه های توانایی همبستگی دارند(اکرمن،2003). بنابراین، می توان استعدادهای پیچیده را از اندازه های ارزیابی موجود تعیین کرد و این که استعدادهای پیچیده در تعیین سطح تلاش مورد نیاز برای اکتساب دانش و مهارت نقش مهمی ایفا می کنند.

در زمینه آموزش چند رسانه ای، نقش مهم تقابل استعداد – کاربندی ارائه بنیادهای تحول «سیستم های آموزشی انطباقی» است. مطالعات تقابل استعداد – کاربندی نشان می دهند که می توان با انطباق و تعدیل روش های آموزشی و ارائه در ابعاد کل نگرانه- تحلیلی یادگیری مبتنی بر وب را به طور معناداری افزایش داد(کوک،2005). علاوه بر این، یک مطالعه با کاربرد روش تقابل استعداد – کاربندی و تمرکز بر آموزش انگیزش به این نتیجه رسیده است که ترکیب توجه و راهبردهای متناسب آن مخصوصاً برای دانش آموزانی که انگیزش پایینی داشتند، یادگیری انگیزش را بهبود بخشیده است(استلیتنر و کلر،2006).

طرح پژوهشی تقابل استعداد – کاربندی

متداول ترین روش های پژوهشی مورد استفاده برای پژوهش های تقابل استعداد – کاربندی طرح های پژوهشی استاندارد،  طرح های ناپیوستگی رگرسیون[1]، طرح منحنی های تغییر[2](یا منحنی های رشد) هستند. پژوهشگران با کمک این روش ها بررسی می کنند که چگونه یک یا چند استعداد از طریق تقابل یک یا چند کاربندی می توانند برونداد یا بروندادها را تعدیل کنند یا در نقش میانجی قرار بگیرند(کسبی و بل،2004).

طرح آزمایشی استاندارد: این طرح متداول ترین طرح مورد استفاده در پژوهش های تقابل استعداد – کاربندی است که در آن شرکت کنندگان به صورت تصادفی در یک یا چند گروه قرار می گیرند و کاربندی های یکسانی را دریافت می کنند. برونداد با توجه به سطوح مختلف یک استعداد یا مجموعه ای از استعدادها اندازه گیری می شود.

طرح ناپیوستگی رگرسیون: این طرح مخصوصاً زمانی برای پژوهش های تقابل استعداد – کاربندی مناسب است که امکان تصادفی سازی میسر نباشد. در این طرح، شرکت کنندگان بر اساس نمره برشِ یک استعداد خاص که قبل از کاربندی اندازه گرفته می شود، در شرایط مختلف قرار می گیرند. متغیر گمارش باید یک متغیر رتبه ای، فاصله ای یا نسبی باشد.

طرح منحنی های تغییر(یا منحنی های رشد): این طرح بر تحلیل این موضوع تمرکز می کند که چگونه شرکت کنندگان به مرور زمان در متغیر برونداد تغییر می کنند. مهم تریم مزایای این روش عبارتند از (1) منحنی های تغییر داده های سطح فردی را حفظ می کنند؛ و (2) اگر چه در طرح های کاربندی تطبیقی[3] شرایط کنترل برای اثبات اثرات کاربندی ضرورت دارند، اما تحلیل منحنی رشد لزوماً به شرایط کنترل مناسب نیاز ندارد.

برای اطمینان از وقوع تقابل کاربندی- استعداد کاربندی های جایگزین و شمول دو متغیر روان شناختی پیشنهاد می شوند. برای این که کاربندی های مختلف بر شرکت کنندگان مختلف اثرگذاری متفاوتی داشته باشند، نیازمند توانایی های مختلف برای عملکرد موفقیت آمیز هستند. علاوه بر این، تقابل کاربندی- استعداد زمانی بیشتر احتمال وقوع دارد که دو متغیر روان شناختی در طرح آزمایشی قرار داده شوند، یکی از این دو متغیر روان شناختی با موفقیت در یک کاربندی همبستگی قابل توجهی دارد و دیگری با موفقیت در کاربندی دیگر همبستگی قابل توجهی دارد(کرونباخ و اسنو،1969).