نقد کتاب سانتراک
مقایسه با کتاب روانشناسی پرورشی نوین اثر دکتر علی اکبر سیف:
کتاب سانتراک با 16 فصل و 623 صفحه موضوعات بیشتری را نسبت به کتاب سیف با 22 فصل و 708 صفحه تحت پوشش قرار داده است. چرا که کتاب دکتر سیف موضوعات مرتبط به هم را کمی پراکنده تر کرده و توضیحات علمی و نه کاربردی درباره هر موضوع داده است اما کتاب سانتراک موضوعات کاربردی تر و جدید تری را در خود جای داده است. کتاب سانتراک موضوعاتی از قبیل : فرهنگ و قومیت ،آموزش چند فرهنگی،دانش آموزان استثنایی،یادگیری و شناخت در زمینه محتوایی و مدیریت کلاس را آورده که کتاب سیف در این زمینه ها مسایل و مباحثی را مطرح نکرده است. ولی کتاب دکتر سیف دارای توالی مفهومی و مو ضوعی است که هر فصل به صورت مقدمه ای برای فصل جدید است . کتاب دکتر سیف در ابتدای هر فصل ،دارای یک پیش سازماندهنده است که با توجه به آن پیش سازمان دهنده ،ذهن آمادگی برای یادگیری مطلب جدید را پیدا میکند . اما کتاب سانتراک در ابتدای هر فصل یک بحث به نام تجربه های تدریس آورده که مربوط به موضوع آن فصل است که از لحاظ کاربردی اهمیت بیشتری دارد.
همچنین از لحاظ حجمی کتاب سیف در قطع کوچکتر است که خواننده با دیدن حجم کتاب از خواندن کتاب دلسرد نمی شود ولی کتاب سانتراک در قطع بزرگتری است که شاید خواننده در نگاه اول از خواندن کتاب مایوس شود.
کتاب سانتراک به ترتیب هر فصل به موضوعات زیر اشاره کرده است:
فصل اول با عنوان روانشناسی تربیتی ابزاری برای تدریس برتر،به توضیح درباره مفهوم این موضوع پرداخته و همچنین زمینه تاریخی این رشته را مورد کاوش قرار داده است،هم چنین عوامل کلیدی را برای تدریس بهتر را بازگو کرده است و انواع پژوهش در این زمینه را معرفی و توضیح داده است .
فصل دوم درباره رشد شناختی و زبان است که اول درمورد اهمیت مطالعه رشد در این زمینه پرداخته و سپس دوره های رشد و نمو و همچنین دیدگاه رشد شناختی پیاژه را به صورت کاملا مبسوط توضیح داده است و سپس مفاهیم نظریه ویگوتسکی را توضیح داده و آن را با نظریه پیاژه مقایسه کرده است و همچنین درباره رشد زبان و و عوامل موثر براین رشد توضیحاتی را ارائه کرده است.
فصل سوم در مورد زمینه های اجتماعی و رشد اجتماعی –عاطفی است که در ابتدا نظریه های معاصر رشد نظیر نظریه برنر و اریکسون را آورده که هرکدام از این نظریه ها را با اصول کلی آن بیان کرده است،سپس توضیحاتی در مورد زمینه های اجتماعی رشد از قبیل خانواده ،همسالان و مدرسه داده است . همچنین در زمینه رشد اجتماعی-عاطفی و زیر شاخه های آن از قبیل خود و رشد اخلاقی صحبت کرده است.
فصل چهارم در زمینه تفاوتهای فردی است که در ابتدا در مورد هوش( آزمونهای هوش فردی ،آزمونهای فردی در برابر آزمونهای گروهی ،نظریه هوش چند گانه،مباحث و مسایل هوش)به توضیح پرداخته است و سپس در مورد شیوه های یادگیری و تفکر به صحبت پرداخته است که در مورد دو شاخگی شیوه های یادگیری و تفکر ،ارزشیابی شیوه های یادگیری و تفکر به بحث پرداخته است.همچنین در انتهای فصل در مورد شخصیت و خلق وخوست که در مورد این دو مسئله به صورت مبسوط توضیحاتی را ارائه داده است.
فصل پنجم در مورد گوناگونی اجتماعی –فرهنگی است که در ابتدا مفاهیم فرهنگ ،موقعیت اقتصادی-اجتماعی،قومیت و مسئله زبان را مورد تعریف قرار داده است.و بعد از آن به توضیح مفاهیم آموزش چند فرهنگی ،توانمند سازی مرتبط با فرهنگ،آموزش موضوع مدار و بهبود روابط میان کودکان متعلق به گروههای قومی گوناگون به صحبت پرداخته است که موضوعاتی کاربردی برای دنیای امروزی است. و در انتها در باره دیدگاههای گوناگون در مورد شکل گیری جنسیت ،تفاوتها ،شباهتها و کلیشه سازی های جنسیتی ،طبقه بندی نقش جنسیت و جنسیت در زمینه های گوناگون و همچنین از بین بردن تعصب های جنسیتی سلسله مباحث جالبی را عنوان کرده است.
فصل ششم در ابتدا ویژگی های افراد معلول از جمله اختلالات حسی،جسمی ،عقب افتادگی ذهنی،اختلالات زبانی و گفتاری ،ناتوانایی های فراگیری و اختلالات رفتاری و عاطفی را مورد تعریف قرار داده است ،سپس درباره موضوعات آموزشی مربوط به کودکان مبتلا به ناتوانی از جمله جنبه های حقوقی ،جایابی و امکانات ،مشارکت خانواده ها در آموزش وفناوری را به صورت کامل مورد بحث قرار داده است. وسپس ویژگی های کودکان تیز هوش را آورده است ،همچنین پژوهشهای کلاسیک ترمن و در انتها در مورد شیوه ی آموزش به کودکان تیزهوش توضیحاتی را ارائه داده است.
فصل هفتم در باره دیدگاههای شناختی رفتاری و اجتماعی است که دارای وجه اشتراکات زیادی با کتاب دکتر سیف است اما یک بحث جدید و جالب در آن در مورد تحلیل رفتار کاربردی در آموزش است وهمچنین به ارزیابی نظریه شرطی سازی عامل و تحلیل رفتار کاربردی پرداخته است. ولی بقیه مباحث در کتاب دکتر سیف نیز بیان شده است.
فصل هشتم در باره دیدگاه پردازش اطلاعات است که مشترک با فصل هفتم کتاب دکتر سیف است منتها بعضی مباحث از قبیل دیدگاه زیگلر،مهارت و تدریس ،همچنین الگوی اطلاعات پردازی خوب و راهکارها و کنترل فراشناختی، از جمله مباحثی است که در کتاب دکتر سیف نیست.
فصل نهم درباره فرایندهای شناختی پیچیده است؛از جمله مفهوم ،تفکر ،حل مساله و انتقال را مورد بررسی قرار داده است.
فصل دهم درباره رویکردهای ساخت گرایی اجتماعی است که دارای وجه اشتراک با فصل هشتم کتاب دکتر سیف است ولی دکتر سیف آن را با عنوان نظریه های یادگیری سازنده گرایی آورده است . کتاب سانتراک اصول این نظریه از جمله داربست زدن،نو آموزی شناختی،تدریس خصوصی و یادگیری مشارکتی را توضیح داده است همچنین درباره سازماندهی کارگروههای کوچک و ایجاد تعاملات گروهی به توضیح پرداخته است. ودر انتهای فصل برنامه های ساخت گرایی اجتماعی را از جمله: پرورش اجتماعی از فراگیران ،مدرسه برای تفکرو مدرسه مشارکتی را بیان کرده است.
فصل یازدهم که فصلی کاربردی برای مربیان و معلمان است درباره یادگیری و شناخت در زمینه های محتوایی است در ابتدا درمورد دانش تخصصی و آموزش محتوا به تعریف پرداخته است و سپس درباره خواندن ،نوشتن ،ریاضیات ،علوم و علوم اجتماعی مباحث کاربردی برای معلمان را مطرح کرده است در زمینه خواندن مدل رشد شناختی،رویکردهای خواندن ،رویکردهای شناختی و رویکردهای ساخت گرایی اجتماعی را در زمینه خواندن عنوان کرده است. در زمینه نوشتن نیز زمینه های تغییرات رشدی و رویکردهای شناختی و ساخت گرایی اجتماعی را بیان کرده است . در مبحث ریاضیات نیز تغییرات رشدی،اختلاف نظر در آموزش ریاضی ، اصول ساخت گرایانه و فناوری آموزش ریاضی را به چالش کشیده است . در مبحث علوم ؛تفکر علمی،آموزش علوم و راهبردهای تدریس ساخت گرایانه را مطرح کرده است.در مبحث علوم اجتماعی ؛مفهوم علوم اجتماعی را شرح داده است و رویکردهای ساخت گرایانه در این مبحث را نشان داده است.
فصل دوازدهم درباره برنامه ریزی ،آموزش و فناوری است که در ابتدا مفاهیم برنامه ریزی آموزشی و محدوده های زمانی و برنامه ریزی را توضیح داده است سپس مفاهیم برنامه ریزی درسی معلم محور،آموزش مستقیم،راهبردهای آموزشی معلم محور و ارزیابی آموزش معلم محور را بیان کرده است. سپس درباره برنامه ریزی و آموزش فراگیر محور به بحث پرداخته که اصول فراگیر محور،راهبردهای آموزشی فراگیر محور وسپس به ارزیابی آموزش محور پرداخته است.و در انتهای فصل در رابطه با انقلاب فناوری،اینترنت،فناوری و گوناگونی اجتماعی،ملاکهای سواد فناوری دانش آموزان و کار کامپیوتری فراگیر مطالبی را عنوان کرده است.
فصل سیزدهم در باره انگیزه ،آموزش و یادگیری است که مشترک با فصل نهم کتاب دکتر سیف است و تنها مبحث متفاوت با کتاب سیف مبحث دانش آموزان مشکل دار است.
فصل چهاردهم در باره مدیریت کلاس است که مبحثی جدید و متفاوت است که در کتاب دکتر سیف به آن اشاره ای نشده است؛اول به توضیح این مطلب پرداخته است که چرا کلاسهای درس باید به نحوی مطلوب ارائه شود و درباره مدیریت در کلاس های مدارس ابتدایی،متوسطهسپس در باره موضوعاتی چون کلاس شلوغ ،پیچیده و بالقوه بی نظم پرداخته در باره اهداف و راهکارهای مدیریت پرداخته همچنین در ادامه مباحث درباره شیوه ها و اصول آموزش کلاسی پرداخته است همچنین درباره راهکارهای کلی برای خلاقیت ،تدریس و حفظ قوانین و روال کار و واداشتن دانش آموزان به همکاری توضیحاتی را ارائه کرده است همچنین نکات جالبی در باره مهارتهای سخن گفتن ،گوش دادن،و برقراری ارتباط غیر کلامی ذکر کرده است و در آخر فصل راهکارهایی برای مدیریت کلاس و برخورد با پرخاشگری آورده است.
فصل پانزدهم درباره آزمونهای استاندارد شده است که در ابتدا به توضیح مفهومی آزمون استاندارد شده پرداخته است هدفهای این آزمون را بیان کرده و بین آزموهای استعداد و پیشرفت تحصیلی به مقایسه پرداخته همچنین درباره نقش معلم در آماده سازی دانش آموزان برای شرکت در آزمون و همچنین در باره طرز تفسیر نتایج آزمون به بحث پرداخته است.
فصل شانزدهم درباره ارزشیابی کلاسی است که تقریبا بیشتر مباحث آن با فصل 22 کتاب دکتر سیف مشترک است.
در کل ،کتاب سانتراک مثل یک کتاب گام به گام برای معلم است که معلمان و مربیان در برخورد با چالشهای احتمالی کلاس میتوانند از آن به عنوان یک مرجع استفاده کنند. اما کتاب دکتر سیف یک ماهیت دانشگاهی دارد و برای استفاده دانشجویان و افزایش بار علمیشان مفید تر از کتاب سانتراک است.
کتاب سانتراک با 16 فصل و 623 صفحه موضوعات بیشتری را نسبت به کتاب سیف با 22 فصل و 708 صفحه تحت پوشش قرار داده است. چرا که کتاب دکتر سیف موضوعات مرتبط به هم را کمی پراکنده تر کرده و توضیحات علمی و نه کاربردی درباره هر موضوع داده است اما کتاب سانتراک موضوعات کاربردی تر و جدید تری را در خود جای داده است. کتاب سانتراک موضوعاتی از قبیل : فرهنگ و قومیت ،آموزش چند فرهنگی،دانش آموزان استثنایی،یادگیری و شناخت در زمینه محتوایی و مدیریت کلاس را آورده که کتاب سیف در این زمینه ها مسایل و مباحثی را مطرح نکرده است. ولی کتاب دکتر سیف دارای توالی مفهومی و مو ضوعی است که هر فصل به صورت مقدمه ای برای فصل جدید است . کتاب دکتر سیف در ابتدای هر فصل ،دارای یک پیش سازماندهنده است که با توجه به آن پیش سازمان دهنده ،ذهن آمادگی برای یادگیری مطلب جدید را پیدا میکند . اما کتاب سانتراک در ابتدای هر فصل یک بحث به نام تجربه های تدریس آورده که مربوط به موضوع آن فصل است که از لحاظ کاربردی اهمیت بیشتری دارد.
همچنین از لحاظ حجمی کتاب سیف در قطع کوچکتر است که خواننده با دیدن حجم کتاب از خواندن کتاب دلسرد نمی شود ولی کتاب سانتراک در قطع بزرگتری است که شاید خواننده در نگاه اول از خواندن کتاب مایوس شود.
کتاب سانتراک به ترتیب هر فصل به موضوعات زیر اشاره کرده است:
فصل اول با عنوان روانشناسی تربیتی ابزاری برای تدریس برتر،به توضیح درباره مفهوم این موضوع پرداخته و همچنین زمینه تاریخی این رشته را مورد کاوش قرار داده است،هم چنین عوامل کلیدی را برای تدریس بهتر را بازگو کرده است و انواع پژوهش در این زمینه را معرفی و توضیح داده است .
فصل دوم درباره رشد شناختی و زبان است که اول درمورد اهمیت مطالعه رشد در این زمینه پرداخته و سپس دوره های رشد و نمو و همچنین دیدگاه رشد شناختی پیاژه را به صورت کاملا مبسوط توضیح داده است و سپس مفاهیم نظریه ویگوتسکی را توضیح داده و آن را با نظریه پیاژه مقایسه کرده است و همچنین درباره رشد زبان و و عوامل موثر براین رشد توضیحاتی را ارائه کرده است.
فصل سوم در مورد زمینه های اجتماعی و رشد اجتماعی –عاطفی است که در ابتدا نظریه های معاصر رشد نظیر نظریه برنر و اریکسون را آورده که هرکدام از این نظریه ها را با اصول کلی آن بیان کرده است،سپس توضیحاتی در مورد زمینه های اجتماعی رشد از قبیل خانواده ،همسالان و مدرسه داده است . همچنین در زمینه رشد اجتماعی-عاطفی و زیر شاخه های آن از قبیل خود و رشد اخلاقی صحبت کرده است.
فصل چهارم در زمینه تفاوتهای فردی است که در ابتدا در مورد هوش( آزمونهای هوش فردی ،آزمونهای فردی در برابر آزمونهای گروهی ،نظریه هوش چند گانه،مباحث و مسایل هوش)به توضیح پرداخته است و سپس در مورد شیوه های یادگیری و تفکر به صحبت پرداخته است که در مورد دو شاخگی شیوه های یادگیری و تفکر ،ارزشیابی شیوه های یادگیری و تفکر به بحث پرداخته است.همچنین در انتهای فصل در مورد شخصیت و خلق وخوست که در مورد این دو مسئله به صورت مبسوط توضیحاتی را ارائه داده است.
فصل پنجم در مورد گوناگونی اجتماعی –فرهنگی است که در ابتدا مفاهیم فرهنگ ،موقعیت اقتصادی-اجتماعی،قومیت و مسئله زبان را مورد تعریف قرار داده است.و بعد از آن به توضیح مفاهیم آموزش چند فرهنگی ،توانمند سازی مرتبط با فرهنگ،آموزش موضوع مدار و بهبود روابط میان کودکان متعلق به گروههای قومی گوناگون به صحبت پرداخته است که موضوعاتی کاربردی برای دنیای امروزی است. و در انتها در باره دیدگاههای گوناگون در مورد شکل گیری جنسیت ،تفاوتها ،شباهتها و کلیشه سازی های جنسیتی ،طبقه بندی نقش جنسیت و جنسیت در زمینه های گوناگون و همچنین از بین بردن تعصب های جنسیتی سلسله مباحث جالبی را عنوان کرده است.
فصل ششم در ابتدا ویژگی های افراد معلول از جمله اختلالات حسی،جسمی ،عقب افتادگی ذهنی،اختلالات زبانی و گفتاری ،ناتوانایی های فراگیری و اختلالات رفتاری و عاطفی را مورد تعریف قرار داده است ،سپس درباره موضوعات آموزشی مربوط به کودکان مبتلا به ناتوانی از جمله جنبه های حقوقی ،جایابی و امکانات ،مشارکت خانواده ها در آموزش وفناوری را به صورت کامل مورد بحث قرار داده است. وسپس ویژگی های کودکان تیز هوش را آورده است ،همچنین پژوهشهای کلاسیک ترمن و در انتها در مورد شیوه ی آموزش به کودکان تیزهوش توضیحاتی را ارائه داده است.
فصل هفتم در باره دیدگاههای شناختی رفتاری و اجتماعی است که دارای وجه اشتراکات زیادی با کتاب دکتر سیف است اما یک بحث جدید و جالب در آن در مورد تحلیل رفتار کاربردی در آموزش است وهمچنین به ارزیابی نظریه شرطی سازی عامل و تحلیل رفتار کاربردی پرداخته است. ولی بقیه مباحث در کتاب دکتر سیف نیز بیان شده است.
فصل هشتم در باره دیدگاه پردازش اطلاعات است که مشترک با فصل هفتم کتاب دکتر سیف است منتها بعضی مباحث از قبیل دیدگاه زیگلر،مهارت و تدریس ،همچنین الگوی اطلاعات پردازی خوب و راهکارها و کنترل فراشناختی، از جمله مباحثی است که در کتاب دکتر سیف نیست.
فصل نهم درباره فرایندهای شناختی پیچیده است؛از جمله مفهوم ،تفکر ،حل مساله و انتقال را مورد بررسی قرار داده است.
فصل دهم درباره رویکردهای ساخت گرایی اجتماعی است که دارای وجه اشتراک با فصل هشتم کتاب دکتر سیف است ولی دکتر سیف آن را با عنوان نظریه های یادگیری سازنده گرایی آورده است . کتاب سانتراک اصول این نظریه از جمله داربست زدن،نو آموزی شناختی،تدریس خصوصی و یادگیری مشارکتی را توضیح داده است همچنین درباره سازماندهی کارگروههای کوچک و ایجاد تعاملات گروهی به توضیح پرداخته است. ودر انتهای فصل برنامه های ساخت گرایی اجتماعی را از جمله: پرورش اجتماعی از فراگیران ،مدرسه برای تفکرو مدرسه مشارکتی را بیان کرده است.
فصل یازدهم که فصلی کاربردی برای مربیان و معلمان است درباره یادگیری و شناخت در زمینه های محتوایی است در ابتدا درمورد دانش تخصصی و آموزش محتوا به تعریف پرداخته است و سپس درباره خواندن ،نوشتن ،ریاضیات ،علوم و علوم اجتماعی مباحث کاربردی برای معلمان را مطرح کرده است در زمینه خواندن مدل رشد شناختی،رویکردهای خواندن ،رویکردهای شناختی و رویکردهای ساخت گرایی اجتماعی را در زمینه خواندن عنوان کرده است. در زمینه نوشتن نیز زمینه های تغییرات رشدی و رویکردهای شناختی و ساخت گرایی اجتماعی را بیان کرده است . در مبحث ریاضیات نیز تغییرات رشدی،اختلاف نظر در آموزش ریاضی ، اصول ساخت گرایانه و فناوری آموزش ریاضی را به چالش کشیده است . در مبحث علوم ؛تفکر علمی،آموزش علوم و راهبردهای تدریس ساخت گرایانه را مطرح کرده است.در مبحث علوم اجتماعی ؛مفهوم علوم اجتماعی را شرح داده است و رویکردهای ساخت گرایانه در این مبحث را نشان داده است.
فصل دوازدهم درباره برنامه ریزی ،آموزش و فناوری است که در ابتدا مفاهیم برنامه ریزی آموزشی و محدوده های زمانی و برنامه ریزی را توضیح داده است سپس مفاهیم برنامه ریزی درسی معلم محور،آموزش مستقیم،راهبردهای آموزشی معلم محور و ارزیابی آموزش معلم محور را بیان کرده است. سپس درباره برنامه ریزی و آموزش فراگیر محور به بحث پرداخته که اصول فراگیر محور،راهبردهای آموزشی فراگیر محور وسپس به ارزیابی آموزش محور پرداخته است.و در انتهای فصل در رابطه با انقلاب فناوری،اینترنت،فناوری و گوناگونی اجتماعی،ملاکهای سواد فناوری دانش آموزان و کار کامپیوتری فراگیر مطالبی را عنوان کرده است.
فصل سیزدهم در باره انگیزه ،آموزش و یادگیری است که مشترک با فصل نهم کتاب دکتر سیف است و تنها مبحث متفاوت با کتاب سیف مبحث دانش آموزان مشکل دار است.
فصل چهاردهم در باره مدیریت کلاس است که مبحثی جدید و متفاوت است که در کتاب دکتر سیف به آن اشاره ای نشده است؛اول به توضیح این مطلب پرداخته است که چرا کلاسهای درس باید به نحوی مطلوب ارائه شود و درباره مدیریت در کلاس های مدارس ابتدایی،متوسطهسپس در باره موضوعاتی چون کلاس شلوغ ،پیچیده و بالقوه بی نظم پرداخته در باره اهداف و راهکارهای مدیریت پرداخته همچنین در ادامه مباحث درباره شیوه ها و اصول آموزش کلاسی پرداخته است همچنین درباره راهکارهای کلی برای خلاقیت ،تدریس و حفظ قوانین و روال کار و واداشتن دانش آموزان به همکاری توضیحاتی را ارائه کرده است همچنین نکات جالبی در باره مهارتهای سخن گفتن ،گوش دادن،و برقراری ارتباط غیر کلامی ذکر کرده است و در آخر فصل راهکارهایی برای مدیریت کلاس و برخورد با پرخاشگری آورده است.
فصل پانزدهم درباره آزمونهای استاندارد شده است که در ابتدا به توضیح مفهومی آزمون استاندارد شده پرداخته است هدفهای این آزمون را بیان کرده و بین آزموهای استعداد و پیشرفت تحصیلی به مقایسه پرداخته همچنین درباره نقش معلم در آماده سازی دانش آموزان برای شرکت در آزمون و همچنین در باره طرز تفسیر نتایج آزمون به بحث پرداخته است.
فصل شانزدهم درباره ارزشیابی کلاسی است که تقریبا بیشتر مباحث آن با فصل 22 کتاب دکتر سیف مشترک است.
در کل ،کتاب سانتراک مثل یک کتاب گام به گام برای معلم است که معلمان و مربیان در برخورد با چالشهای احتمالی کلاس میتوانند از آن به عنوان یک مرجع استفاده کنند. اما کتاب دکتر سیف یک ماهیت دانشگاهی دارد و برای استفاده دانشجویان و افزایش بار علمیشان مفید تر از کتاب سانتراک است.
+ نوشته شده در ساعت ۳:۴ ب.ظ توسط نسرین نادری
|
